Luận về nước, sông và bến nước (nghiên cứu sử thi và luật tục Êđê) - Nguyễn, Văn Kim (Trường Đại học Văn Hóa Hà Nội, 2023)
Sống quần tụ ở vùng cao nguyên, trong tâm thức của người Êđê và các tộc người Tây Nguyên, nước được coi là nguồn sống, là động năng phát triển kinh tế, văn hóa. Tự bao đời, nước là nguồn tài nguyên cơ bản, là tài sản vô giá của người Tây Nguyên. Với người Êđê, việc có được nguồn nước trong mát là một trong những nhân tố quan trọng hàng đầu trong việc quyết định thiết lập buôn làng. Từ các chất liệu khai thác trong một số bộ sử thi và luật tục Êđê, bài viết tập trung phân tích vai trò của nước với cuộc sống, hoạt động kinh tế, sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng. Người Êđê và các tộc người Tây Nguyên luôn sùng vọng thần Nước (Yang êa) và có cả một hệ thống nghi lễ tôn vinh thần Nước, trong đó lễ cúng bến nước được coi là lễ trọng. Truyền nối qua các thế hệ, người Êđê luôn có ý thức bảo vệ nguồn nước và coi đó là điều kiện thiết yếu để duy tồn cuộc sống, bảo vệ môi trường sống, kết nối xã hội, phát triển văn hóa, chuyển giao tri thức và trên hết là những triết lý nhân sinh có nguồn cội từ nước và gắn với nước.